Biegający Ortopeda: co oznacza ból stopy u biegaczy? Neuropatia [cz. 1]

3 lutego 2021
Biegający Ortopeda: co oznacza ból stopy u biegaczy? Neuropatia [cz. 1]

Ból stopy – wbrew pozorom całkiem częsta dolegliwość u biegaczy, nie tylko tych biegających ultra maratony. Przyczyn może być bardzo wiele i nie zawsze jest je łatwo zdiagnozować. Dziś pochylimy się nad bólem wynikającym z ucisków nerwów, czyli omówimy przypadki neuropatii i powiemy, jak sobie z nimi radzić.

Diagnozując bóle stopy u biegaczy najczęściej spodziewamy się problemów dotyczących ścięgien (tendinopatia, zapalenia pochewek ścięgien), kości (złamania zmęczeniowe), zapalenia rozcięgna podeszwowego, często zapominamy natomiast o nerwach. Tak się może zdarzyć, zwłaszcza że w niektórych przypadkach (np. przy ucisku drobnych odgałęzień nerwu piszczelowego) zmiany patologiczne nie ujawniają się od razu w wynikach badań.

 

Rys. 1. Przebieg nerwów od strony przyśrodkowej stopy
Autor grafiki: Tomasz Borkowski

 

Neuropatia uciskowa – jak to się objawia?

Na skutek nieprawidłowości wysklepienia stóp, przerostu drobnych mięśni stóp, zmian pourazowych stopy, może dojść do przewlekłego ucisku nerwu. Efektem takiej sytuacji jest rozwój neuropatii uciskowej. Neuropatia uciskowa jest zespołem objawów powstałych w wyniku uszkodzenia nerwu, czego objawami jest ból, drętwienie, pieczenie, zaburzenie czucia (osłabienie lub nadwrażliwość) i osłabienie siły mięśniowej. Co ciekawe, również pewne choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, choroby reumatyczne, niedoczynność tarczycy) predysponują do wystąpienia neuropatii.

 

Zdj. 1. Lokalizacje bólu stopy w zespołach uciskowych nerwów Kolor czerwony -ból w zespole kanału stępu, kolor żółty- Jogger’s foot, kolor niebieski-neuropatia Baxtera, kolor zielony ból w zapaleniu rozcięgna podeszwowego.

 

Główną gałęzią nerwu kulszowego jest nerw piszczelowy. To właśnie on, wraz z nerwem strzałkowym, zawiaduje ruchami i zapewnia czucie stopy. Na przebiegu nerwu występują miejsca, w których może być on narażony na ucisk. Tuż nad kostką przyśrodkową stawu skokowego, nerw piszczelowy wydziela małą gałązkę zwaną nerwem piętowym przyśrodkowym, a później dzieli na dwie główne gałęzie: nerw podeszwowy przyśrodkowy i boczny.

Zespół kanału stępu (ang. tarsal tunnel syndrome)

I tak, bóle okolicy kostki przyśrodkowej mogą być spowodowane uciskiem nerwu piszczelowego w kanale stępu (kanale kostki przyśrodkowej).  Kanał stępu to włóknisty kanał okolicy kostki przyśrodkowej stawu skokowego, w którym przebiega nerw piszczelowy, tętnica piszczelowa tylna, ścięgna zginaczy palucha i palców stopy. Powodem ucisku mogą być przeszkody w samym kanale np. gangliony, blizny, zapalenia ścięgien czy też pourazowe zniekształcenia stawu lub nadmierna pronacja stopy. Schorzeniu sprzyjają także niektóre choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, choroby reumatyczne.

Pacjenci, u których dochodzi do ucisku nerwu piszczelowego w kanale stępu uskarżają się na ból okolicy kostki przyśrodkowej oraz uczucie pieczenia, mrowienia, odczuwalne na podeszwowej części stopy i palców. Objawy nasilają się podczas stania i biegania (stanie na palcach również może nasilać dolegliwości), a ustępują podczas odpoczynku. W postaciach zaawansowanych ból może występować w spoczynku  oraz, co szczególnie dokuczliwe, w nocy podczas snu.

Postawienie rozpoznania wymaga dokładnej oceny budowy stopy i jej możliwych zniekształceń. Badanie palpacyjne pozwala zlokalizować miejsce bólu i możliwe zaburzenia czucia, natomiast test Tinela, polegający na opukiwaniu nerwu i wyzwalaniu drętwienie zaopatrywanej okolicy, przybliża rozpoznanie. Z badań dodatkowych pomocne będą również badanie radiologiczne (ocena możliwych zniekształceń kostnych), badanie usg (ocena zmian w kanale stępu), badania rezonansu magnetycznego oraz badanie EMG (badanie elektromiograficzne).

Rehabilitacja przed operacją

Leczenie zaczynamy od leczenia zachowawczego, to znaczy nieoperacyjnego. Koncentrujemy się na likwidacji przyczyn ucisku poprzez zastosowanie wkładek supinujących tyłostopie, rehabilitacji – fizjoterapii (jonoforeza przeciwzapalna, laser, krioterapia) oraz terapii manualnej, mającą za zadanie zwiększenie mobilność tkanek miękkich (techniki napięciowe i ślizgowe).

W przypadku braku skuteczności leczenia zachowawczego, rekomendowane jest leczenie operacyjne polegające na uwolnieniu uciśnięto nerwu poprzez przecięcie troczka zginaczy, uwolnieniu nerwu ze zrostów i blizn. Skuteczność takiego leczenia sięga 90%.

 

Biegający Ortopeda

 

PS. Część druga tekstu znajduje się TUTAJ