Biegający Ortopeda: jak sobie radzić z bólem po wysiłku?

13 stycznia 2021
Biegający Ortopeda: jak sobie radzić z bólem po wysiłku?

Czym jest ból i stan zapalny? Jaka jest rola obu procesów? Kiedy należy zastosować leki, a kiedy wystarczy jedynie przerwa w treningu? Dziś kilka słów o zjawisku, które dotyczy nie tylko biegaczy.

 

Pierwsze ostrzeżenie

Ból to bardzo nieprzyjemne doznanie o różnym nasileniu i o różnym czasie trwania. To rodzaj alarmu informującego o tym, że gdzieś w naszym ciele toczy się szkodliwy proces. Pełni więc funkcję ostrzegawczo-obronną. W naszym rozwoju filogenetycznym ból   niezbędnym do przeżycia, był sygnałem zarówno do walki, jak i do obrony. Ból jest nie tylko doznaniem zmysłowym, ale również emocjonalnym. Jego pojawienie się związane jest z działaniem uszkadzającego bodźca.

Ostry uraz to sytuacja, gdy w wyniku nagłego zadziałania mechanicznej siły  (uderzenie, skręcenie) dochodzi do uszkodzenia tkanek i podrażnienia receptorów bólowych. W takich sytuacjach by łagodzić konsekwencje urazu zalecamy zastosować postępowanie opisane akronimem RICE (w skrócie: odpoczynek, schłodzenie, ucisk i uniesienie).

W przypadku kontuzji przeciążeniowych mamy natomiast do czynienia z bólem zapalnym. Przewlekłe przeciążania, nadmierne napięcia struktur ścięgnisto-mięśniowych, powtarzalne mikrourazy prowadzą do uszkodzeń tkanek. Naturalną odpowiedzią na uszkodzenie tkanek organizmu jest powstanie stanu zapalnego.

Najlepsza obrona

Zapalenie to szereg reakcji obronnych naszego organizmu, które są odpowiedzią na czynniki uszkadzające, takie jak: czynniki fizyczne (urazy, mikrourazy powstałe w przeciążeniach) albo czynniki chemiczne i biologiczne (infekcje bakteryjne, wirusowe). Zadaniem zapalenia jest neutralizacja czynnika uszkadzającego oraz pobudzenie procesów naprawczych, przywracających stan pierwotny.

Jak należy to rozumieć?

W zapalenie zaangażowane są komórki układu immunologicznego. . W wyniku ich reakcji dochodzi do uwolnienia wielu substancji chemicznych, tak zwanych mediatorów stanu zapalnego. Ich zadaniem jest komunikacja między komórkami.  Jednak one same w sobie powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych,  co powoduje pojawienie się obrzęku i zaczerwienienia, typowych objawów zapalenia W następstwie stanu zapalnego dochodzi do obniżenia progu pobudliwości receptorów bólu oraz do wydzielenia substancji (prostaglandyn), które je stymulują.

Początkowy i umiarkowany stan zapalny prowadzi do procesów przywracających homeostazę, czyli równowagę w organizmie. Ale trzeba działać szybko i z głową, by nie dopuścić do przewlekłego stanu zapalnego, w którym dominują już procesy destrukcyjne nad naprawczymi.

Jak reagować?

Na pewno należy usunąć czynnik sprawczy. W przypadku kontuzji sportowych konieczna jest przerwa w treningu. Zimne kompresy/okłady obkurczają poszerzone naczynia, a w przypadku ostrych/urazowych kontuzji hamują powstawania krwiaka.  Podobnie jak zastosowanie uciskowej opaski, czy bandaża. W kontuzjach przeciążeniowych, o dużym nasileniu procesu zapalnego i bólu , wskazane mogą być leki o działaniu przeciwzapalnym takie jak: diclofenak, ketonal, ibuprofen, kwas acetylosalicylowy. Ich mechanizm działania to hamowanie enzymu, który prowadzi do powstania prostaglandyn – substancji odpowiedzialnej za rozszerzanie stanu zapalnego i stymulowanie receptorów bólu. Stosowanie antybiotyków z całą pewnością można sobie darować – w tym przypadku najlepszym lekarstwem będzie przerwa do czasu ustąpienia objawów bólowych.

 

Biegający Ortopeda